Ένα πρόσωπο ανάμεσα στα φραγκόσυκα

If I couldn't thank you, Being fast asleep, You will know I'm trying With my Granite lip!

Emily Dickinson

Μια έκθεση είναι η προετοιμασία της, οι αμφιβολίες της. Αν για κάτι μπορώ και δικαιούμαι να μιλήσω είναι για το ξεδίπλωμα της αμφιβολίας σ' αυτή την έκθεση, για τις αποχρώσεις της. Επαγγελματίας κριτικός δεν είμαι. Επομένως ό,τι ανακάλυψα το ανακάλυψα ως σύντροφος του Δημήτρη.

Τι είδα λοιπόν; Είδα το αρχικό σχέδιο ν' αλλάζει, όπως όλα τα σχέδια άλλωστε. Είδα τα χρώματα και τις μεθόδους να τροποποιούνται, τη χειροτεχνία να υποχωρεί. Είδα ένα τοπίο που βρίσκεται κοντά στο σπίτι, σε μια αλάνα των Βριλησσίων, να προσφέρεται αναπάντεχα, από μόνο του, στην τυπολογία του θανάτου. Είδα την πόρτα της κρεβατοκάμαρας μας να ξεκολλάει από τη χρήση της και να γίνεται είσοδος σε μια φωτεινή περιοχή της συνείδησης. Είδα την εσωτερική πλευρά του υπνόσακου που σκονίζεται κάθε καλοκαίρι στο πλοίο για τη Σκύρο ή την Αστυπάλαια να μεταμορφώνεται σε κόκκινα εντόσθια όπου γυμνός και κουλουριασμένος, προσπαθούσε να πάρει μεταθανάτιες πόζες, οι οποίες ούτε εκείνος, ούτε κανένας άλλος ανάμεσα μας ξέρει με τι μοιάζουν. Ένα χρόνο πριν, όταν μου πρωτομίλησε για την ιδέα αυτής της έκθεσης δάγκωσα τα χείλη μου. Το να μιλάς για το θάνατο σήμερα — όπως και για τον έρωτα και για όλα τα βασικά στοιχεία που απαρτίζουν τη ζωή — είναι αφάνταστα δύσκολο και μπορεί να γίνει είτε κοινότοπο είτε αμετροεπές. Όπως έχουν έρθει τα πράγματα είναι πιο φρόνιμο να μην πεις τίποτα ' ας κάτσεις μόνος σου σε μια γωνιά ν' αναστενάξεις. Όμως με κάθε νέα σειρά φωτογραφιών — που αυτομάτως ακύρωνε την προηγούμενη — πειθόμουν όλο και περισσότερο ότι μπορείς να μιλήσεις ακόμη και γι' αυτά τα "επικίνδυνα" θέματα, αν τα πλησιάσεις ήσυχα και τίμια.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι είχε πάντοτε για το θάνατο μια κατασταλαγμένη εικόνα την οποία μάλιστα ονόμαζε "χαρούμενη". Οι φωτογραφίες του νομίζω πως τον διέψευσαν. Πρώτον, δεν έπαιξε μ' αυτές όπως το συνηθίζει, σκίζοντας και ράβοντας τις. Δεύτερον με τις εικόνες, τα χρώματα, τους τίτλους που διάλεξε μου θύμισε την αυστηρή χαρά που δε συναντάει κανείς στους φιλοσόφους, αλλά στα παιδιά.

Για μένα αυτό είναι το μέτρο της συγκίνησης. Να σου διηγείται μια εικόνα άλλες εικόνες, να σε πείθει για λίγο — σαν να είσαι πέντε χρονών και να πηγαίνεις με τον παππού σου περίπατο στο πάρκο — ότι ο θάνατος είναι κίτρινος διάδρομος, τετραδάχτυλη γροθιά στον ουρανό, φάντασμα που κρύβεται στον τοίχο, πρόσωπο που φυτρώνει ξαφνικά ανάμεσα στα φραγκόσυκα.

Αμάντα Μιχαλοπούλου